Biała Księga ustawy o usługach turystycznych – jesteśmy otwarci na zmiany?

prawo

Niedawno minął termin odsyłania odpowiedzi na pytania zadane w Białej Księdze. Opinie na temat Białej Księgi były zbierane w ramach konsultacji społecznych oraz uzgadniane z Polskim Związkiem Organizatorów Turystyki i Ogólnopolskim Stowarzyszeniem Agentów Turystycznych. Czy wspólne działania zaowocują nową, sprawnie działającą ustawą?

Jeszcze przed końcem tego roku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej może zostać uchwalona nowa dyrektywa o imprezach turystycznych. Ma ona dostosować unijne prawo do dynamiki sektora turystycznego i lepiej chronić nabywców usług zarówno podczas kupowania imprezy przez internet, jak podczas jej trwania. Uwzględni również szanse małych i średnich przedsiębiorstw w gwarantowaniu ochrony podróżnym, bez której mogliby nie sprostać coraz bardziej wymagającym przepisom. Powraca temat ochrony uwolnionego zawodu pilota i przewodnika wycieczek, którego deregulacja wciąż nie została jednoznacznie oceniona przez naszych czytelników.

Narodziny Białej Księgi

Nieprawidłowo działające prawo turystyczne potrafi spowodować ogromne straty dla budżetu państwa, zmniejszać zaufanie klientów do usługodawców oraz zwyczajnie… zniszczyć urlop. Długie i żmudne dostosowywanie polskiego prawa do unijnego opisywaliśmy niejednokrotnie w Dzienniku przy okazji kolejnych zasądzonych wyroków na korzyść poszkodowanych podróżnych. Rozwiązaniem tego problemu miało być utworzenie Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego, którego wprowadzenie jeszcze w połowie 2013 roku zapowiadała ówczesna minister sportu i turystyki Joanna Mucha.

Po odrzuceniu w 2013 przez Radę Ministrów projektu wprowadzenia funduszu, na początku tego roku nowy podsekretarz stanu w MSiT Tomasz Jędrzejczak zaczął wysuwać rozsądne propozycje podejścia do zmian w ustawie. Dzięki współpracy ze środowiskami eksperckimi powstała Biała Księga zawierająca szczegółowy opis przyszłych, proponowanych zmian w ustawie o usługach turystycznych. Założenia zostały przyjęte na podstawie prawdopodobnego kształtu nowej dyrektywy unijnej, tak aby uniknąć późniejszego wieloletniego dostosowywania prawa. Przy wprowadzeniu dyrektywy pod koniec roku kraje członkowskie mają jeszcze 2 lata na wdrożenie jej w lokalnym prawie.

Otwartość branży turystycznej na zmiany?

W odpowiedziach Polskiej Izby Turystyki na pytania zawarte w Białej Księdze widać chęć do uszczelnienia prawa i podnoszenia jakości usług turystycznych w kolejnych latach. PIT rekomenduje m. in. objęcie ustawą organizatorów imprez turystycznych oraz dostarczycieli powiązanych usług turystycznych niebędących przedsiębiorcami. Wyłączeni z tej ustawy mieliby być organizatorzy sporadyczni i działający w danym momencie „non profit” oraz imprezy krótsze niż 24h i bez usługi noclegowej. W myśl zaleceń PIT-u mieliby o tym zaświadczać przed imprezą np. u Marszałka Województwa. Na wyłączenie z ustawy mogłyby liczyć również podróże służbowe ściśle związane z wykonywaniem pracy, czyli opierające się na usługach transportowych i hotelowych. Natomiast podróże służbowe obejmujące organizację czasu wolnego powinny być regulowane ustawą o usługach turystycznych.

PIT w ramach konsultacji nie zaleca jednak liberalizacji prawa, w ramach którego konsumenci mieliby 14 dni na odstąpienie od umowy zawartej na odległość bez podawania przyczyn. W uzasadnieniu podają powody, dla których w ustawie z dnia 30 maja 2014 roku umowy o imprezę turystyczną z niej wyłączono: w przypadku turystyki to zainteresowany zgłasza się do akwizytora np. na stoisku targowym i minimalizuje to obawy MSiT o wywieranie presji zakupu m.in. na seniorów.

Kolejnym przepisem, który PIT nie zaleca MSiT zmieniać jest współodpowiedzialność sprzedawcy detalicznego za realizację imprezy turystycznej. Adresat Białej Księgi jasno wyjaśnia, że w polskich realiach Kodeks Cywilny za sprzedawcę detalicznego uznaje agenta, który w ramach umowy agencyjnej działa w imieniu przedsiębiorcy. Kodeks prawa cywilnego dobrze reguluje w tym przypadku stosunki pomiędzy sprzedawcą detalicznym, a organizatorem.

Brak chęci Izby do zmian okresu przedawnienia roszczeń odszkodowawczych klienta został uzasadniony dwuletnim okresem zapisanym w dwóch konwencjach lotniczych oraz rocznym, obowiązującym w umowach przewozowych.

II filar zabezpieczeń w ramach TFG?

W przypadku pytań o dotychczasowe zabezpieczenia organizatorów imprez turystycznych adresaci Białej Księgi nie pozostawili MSiT złudzeń. Zmiany, postulowane od lat przez całą branżę są konieczne. Jeśli w dyrektywie zostanie rozszerzone pojęcie imprezy turystycznej na imprezy łączone przez podróżnego, obejmujące zawarcie oddzielnych umów z dostawcami usług, w tym tzw. imprezy dynamiczne lub click-through (pakiety przeklikane – tzw. tworząc pakiet podróżny przechodzi przez kilka stron) obecne przepisy prawa również nie będą wystarczające. PIT jest zwolennikiem utworzenia II filaru, który może powstać w formie Turystycznego Funduszu Gwarancyjnego. Sugeruje jednak, że wraz ze wzrostem środków w dodatkowym filarze, powinny być łagodzone restrykcje kwot gwarancji ubezpieczeniowych.

Kampania rozpoczęta

Więcej szczegółów na temat ostatecznego kształtu ustawy o usługach turystycznych poznamy po ostatecznym uchwaleniu unijnej dyrektywy, które powinno nastąpić jeszcze w tym roku. Na szczeblu krajowym i tak rozpoczął się okres kampanii, podczas którego turystyka pomimo wypracowywania ponad 6 procent PKB kraju schodzi na dalszy plan. Warto więc zwrócić uwagę na szczebel europejski, gdzie już 17 i 18 września w Luksemburgu na Europejskim Forum Turystyki komisarz Bieńkowska przedstawi swoje szczegółowe plany odnośnie 8 priorytetów europejskiej turystyki.