Geoturystyka: geoparki UNESCO [cz. 2]

Park Głazów Narzutowych Nochten

Najciekawszym odzwierciedleniem praktycznej strony geoturystyki jest tworzenie geoparków. Zapraszamy na drugą odsłonę cyklu o geoturystyce, której autorem jest Krzysztof Miśkiewicz.

Definicja geoparku nie jest łatwa, może dlatego, że wymyka się dotychczasowym standardom w udostępnianiu obszarów do zwiedzania i ochrony przyrody w naszym kraju. A geopark nie jest kategorią ochrony choć zabezpiecza i chroni środowisko przyrodnicze, nie jest to gotowy produkt turystyczny chociaż udostępniany jest do zwiedzania, nie jest to zamknięty obszar chociaż ma wyznaczone granice a jego powierzchnia nie jest ograniczona żadnymi większymi restrykcjami. Czym zatem jest geopark?

Można spróbować określić geopark jako forma zarządzania krajobrazem zgodnie z nowoczesnymi zasadami zrównoważonego rozwoju. To duże wyzwanie w Polsce i wielka odpowiedzialność zarządzać takim obszarem nie mając w zasadzie w ręku konkretnych paragrafów. Jakość funkcjonowania geoparku jest wprost proporcjonalna do jakości samorządności lokalnej, dlatego tylko najlepsi mogą realizować takie projekty.

Podstawowym celem tworzenia geoparków jest promocja dziedzictwa geologicznego poprzez zabezpieczenie oraz turystyczne zagospodarowanie i udostępnienie do zwiedzania obiektów geologicznych. Choć podstawą tworzenia geoparku jest wyjątkowa geologia to jednak jest czymś dużo więcej niż tyko obszarem o walorach geoturystycznych. To połączenie chęci życia zgodnie z tradycjami, kultywując dawne obyczaje i przywiązanie do ziemi, ale też życia nowoczesnego, z otwartością na podróżujących. To też wielka pieśń dla poszanowania różnorodności przyrodniczej i kulturowej, szacunek do tego co się zastanie podczas podróżowania. Łącznikiem i kluczem jest tutaj właśnie geologia, a w szczególności zasoby skalne i mineralne, które wykorzystuje człowiek, a tym samym identyfikuje się z miejscem zamieszkania.

Geopark jako oficjalna forma administracyjna została zatwierdzona w 1999 r. przez UNESCO. Ilość takich obszarów rośnie bardzo szybko z roku na rok. Dotychczas utworzono ponad 90 geoparków na całym świecie. Powołano Światową Sieć  Narodowych Geoparków (www.globalgeopark.org) oraz Europejską Sieć Geoparków (www.europeangeoparks.org). Regularnie odbywają się spotkania, sympozja, konferencje i coraz więcej osób jest zaangażowana w ideę.

W Polsce od 2009 roku Ministerstwo Środowiska, w porozumieniu z ekspertami z różnych środowisk, przyznaje certyfikat Geoparku Krajowego (www.mos.gov.pl/kategoria/2372_geologia_dla_turystyki). Jest to forma uznaniowa, ale zarazem początek drogi do ustanowienia geoparku UNESCO. Procedura międzynarodowa jest bardziej skomplikowana, ale ostatecznie nadanie rangi geoparku UNESCO jest wybitną nagrodą i dużym prestiżem. Rangę geoparku krajowego posiada Łuk Mużakowa, Góra Św. Anny i Karkonosze. Pierwszym w Polsce geoparkiem UNESCO został Łuk Mużakowa, który jest polsko–niemieckim obszarem transgraniczym. Dodatkowo istnieje wiele projektów np. Geopark Kielce (http://geopark–kielce.pl), Geopark Kamienny Las Na Roztoczu (http://kamiennylas.pl), Geopark Polodowcowa Kraina Drawy i Dębnicy (www.polodowcowa.pl),  Geopark Wzgórza Niemczańsko–Strzelińskie (http://geopark.org.pl) i wiele innych.

Istotne dla geoparku jest poparcie lokalnej administracji i pełna współpraca z mieszkańcami. Projekty inicjują  eksperci  ale ich realizacja i rozwój przebiega na poziomie lokalnym. Stąd, geoparki stymulują zakładanie małych przedsiębiorstw, poprawę warunków życia, renesans kulturowy, odtworzenie starych zawodów, rękodzielnictwo itp. Geoparki mogą okazać się swoistym remedium na konflikt ochrona przyrody – rozwój ekonomiczny i to dzięki geoturystyce.

Już wkrótce kolejne części cyklu poświęconego geoturystyce!

Autor: Krzysztof Miśkiewicz, geoturystyka.blogspot.com, foto: Park Głazów Narzutowych Nochten, niemiecka część Geoparku Łuk Mużakowa